You are not logged in.

Thông báo! Vì có nhiều người (hoặc Spam) dùng diễn đàn cho những quãng cáo riêng tư nên tạm thời Admin sẽ đóng lại chức năng tự động "Activate" của những thành viên mới và sẽ manually "Activate" new user. Quý vị nào đã đăng ký mà không sử dụng được diễn đàn xin vui lòng email hoặc private message. Thank you. Admin

1

Saturday, April 4th 2015, 12:50pm

Chữ Hiếu trong văn học cổ điển Trung Hoa

Tôi có đọc qua bài " Hội chứng Si Đa" của anh NP viết vào đầu tháng ba ( mùng bảy tháng ba năm nay) thấy trong phần chú thích có đề cập đến hai nhân vật trong thời chiến quốc là Ngô Khởi và Án Anh. Nhân tiện có bài thơ Đường của Bạch Cư Dị chê trách việc bất hiếu của họ Ngô , và đa số người đời ;lẽ ra tôi đăng bài này trong mục THƠ, nhưng lại thấy có quá nhiều bài vở trong đó và không mấy người tham gia đóng góp ý kiến nếu bài nằm ở bên đó! Vì vậy mới đăng trong mục này.

Ngô khởi , nguời nước Nguỵ, lúc trẻ, tính phóng đảng thích đánh lộn , gây rối ; mẹ ông buồn trách thì Ngô Khởi xin lỗi rồi thề một câu rằng nếu không lập được công danh thì không về quê cũ nữa, mặc cho mẹ khuyên can năn nỉ , ông dứt áo bỏ đi. Trước tiên ông đến cầu học Tăng Sâm là học trò giỏi của đức Khổng phu tử, chưa được một năm thì được tin mẹ mất ; Ngô khởi ngước đầu lên trời khóc ba tiếng rồi lặng lẽ cắm đầu đọc sách! Chỉ vì lời thề không lập được công danh thì quyết không trở về quê cũ; Tăng Sâm nổi tiếng là người con chí hiếu , khi nghe thuật lại chuyện Ngô Khởi không chịu về quê chịu tang mẹ , liền đuổi họ Ngô ra khỏi trường và tuyên bố rằng Ngô khởi không xứng đáng làm học trò của ông. Ngô Khởi liền đi tìm thầy học binh pháp ,bỏ Nguỵ theo phò Sở làm đến chức tướng quốc , sau khi Điệu Vương mất, các đại thần làm phản bắn chết Ngô Khởi . Ông là người có tài nhưng cách ăn ở thì quá bất cập nhân tình : mẹ chết không về chịu tang chỉ vì một lời nói của mình khi bà còn sinh tiền; vì muốn mua công danh mà giết chết vợ hiền ...

Xin chép ra đây bài thơ của thi hào Bạch Cư Dị:


Từ Ô Dạ Đề

Từ ô thất kỳ mẫu,
Á á thổ ai âm.
Triêu dạ bất phi khứ,
Kinh niên thủ cố lâm.
Dạ dạ dạ bán đề,
Văn giả vị triêm khâm.
Thanh trung như cáo tố,
Vị tận phản bộ tâm.
Bách điểu khởi vô mẫu,
Nhĩ độc ai oán thâm.
Ưng thị mẫu từ trọng,
Sử nhĩ bi bất nhâm.
Tích hữu Ngô Khởi giả,
Mẫu một tang bất lâm.
Ta tai tư đồ bối,
Kỳ tâm bất như cầm.
Từ ô, phục từ ô,
Điểu trung chi Tăng Sâm.

Bạch Cư Dị

Dịch nghĩa:

Quạ hiền kêu đêm

Quạ hiền mất mẹ, á á nhả giọng sầu thảm. Sớm tối chẳng bay đi ,về, quanh năm giữ rừng cũ. Đêm, đêm , nửa đêm kêu, ai nấy nghe tiếng kêu bi thiết của nó đều ngậm ngùi khóc ướt cả vạt áo.trong tiếng kêu như than vãn chưa trọn nghĩa báo ân cha mẹ. Trăm loài chim há không có mẹ, riêng mày ai oán sâu. Nên chăng lòng mẹ nặng, khiến mày buồn không xiết. Xưa có người tên Ngô Khởi, mẹ mất , chôn, không đến.Thương thay cái lủ ấy, lòng chúng không bằng chim. Quạ hiền hỡi quạ hiền, ngươi quả là Tăng Sâm trong loài chim.

Trong bài thơ này tôi thấy hay nhất là câu: Thanh trung như cáo tố, vị tận phản bộ tâm. Ý nói trong lời lẽ hối tiếc đã chưa trọn lòng hiếu thảo. Cụm chữ: phản bộ tâm nghĩa đen là : lòng lo đút mồi trở lại, chỉ việc quạ con đút mồi nuôi mẹ lại như mẹ nó đã từng mớm cho nó khi còn nhỏ. Nghĩa bóng : lòng hiếu thảo.
Tuần trước tôi cùng vài người bạn đi làm thiện nguyện ở viện dưỡng lão , thấy con người ta đối đãi với các bậc sinh thành khi các cụ tuổi đã xế chiều tệ bạc quá , không bằng được con quạ kia ! Ngô khởi thịnh tài vô đức, bị bắn chết. Còn những kẻ vô ơn với cha mẹ kia vẫn cứ sống nhởn nhơ ! Ông trời quả là không có mắt ( nếu sau này con cái của bọn này , đối xử với bọn này như họ đã đối xử với ông bà của chúng thì tôi xin thành thật cáo lỗi cùng đấng cao xanh.)

This post has been edited 3 times, last edit by "Mikey" (Apr 5th 2015, 5:53pm) with the following reason: Tôi xin đổi tựa đề bài này từ "Ngô Khởi , có tài thiếu đức " thành "Chữ Hiếu trong văn học cổ điển Trung Hoa "vì mục đích của tôi là giới thiệu bài thơ Từ Ô Dạ Đề của thi hào Bạch Cư Dị ; nhắc đến chuyện Ngô Khởi chỉ là lý do tại sao lại viết bài này mà thôi , xin cáo lỗi cùng bạn đọc .


2

Sunday, April 5th 2015, 9:11pm

Hôm nay chủ nhật , đúng ra cũng không được rãnh để viết bài, may sao trời mưa gió, đường trơn ướt nên đâm lười nằm nhà đọc sách ; chán chê rồi vào đây xem bài của mấy vị ( hai ba hôm nay sao không thấy anh NP và HTHM hoạt động mấy , chỉ có mỗi Mikey đăng bài thôi!) thấy bài này cũng hay hay nên tiện tay mượn một bài trong cuốn Ôn Cố Tri Tân tập một của Mộng Bình Sơn đáp lời Mikey nhé.

Trích đoạn trong Đông Châu Liệt Quốc:


Thái Tử Nghi Cựu và Bao Tự


"Mối tình mẫu tử là sức mạnh thiêng liêng, dù cho loài người hay loài vật vẫn không khác gì mấy."

Vua U vương nhà Châu ham mê tửu sắc, được Bao Hướng dùng mỹ kế dâng nàng Bao Tự để chuộc tội. Bao Tự có đắc đẹp, khiến U vương đêm ngày mê mẫn, giấu trong cung Quỳnh đài để say tình cá nước, một phút không rời. Khi xem trăng, khi sánh nguyệt, khi đối ẩm, lúc ca xang, chẳng thiết gì đến việc triều chính nữa. Trăm quan thấy vậy đều than thở lo lắng.

Có người đem chuyện vua say mê Bao Tự nói cho Thân Hậu hay. Thân Hậu tức giận, một hôm dẫn bọn cung nga đến cung Quỳnh đài xem hư thiệt. Vừa đến nơi, Thân Hậu thoáng thấy U vương đang cùng Bao Tự kề vai áp má. Thân Hậu bước vào, Bao Tự vẫn ngồi im, liếc mắt đưa tình nhìn vua, chứ không đứng dậy chào đón. Thân Hậu quá tức, không dằn được , chỉ vào mặt Bao Tự mắng:

Loài tiện tỳ, mi ở đâu dám đến đây làm nhơ nhớp cung vi?

Vừa nói vừa muốn xốc tới. U vương sợ sợ Thân Hậu làm hỗn, vội đứng dậy cản lại và nói:

Đây là mỹ nhơn của trẫm mới dùng, chưa định ngôi thứ nên chưa kịp đến ra mắt chánh hậu, xin đừng chấp nhứt làm chi.

Thân Hậu mắng nhiếc một hồi rồi lui ra. Bao Tự hỏi U vương :

Người ấy là ai mà hung dữ lắm vậy?

U vương nói:

Ấy là Hoàng hậu. Ngày mai khanh phải đến ra mắt.

Bao Tự làm thinh, ngày hôm sau cũng chẳng thèm đi chào Hoàng hậu.

Từ khi biết rõ sự tình, Thân Hậu lòng buồn rười rượi, ngày đêm than thở mãi trong cung. Thái tử Nghi Cựu thấy thế quỳ tâu:

Tâu mẫu hậu, mẫu hậu đã làm chúa tể trong tam cung lục viện, oai quyền như thế chẳng hay có điều chi bất bình mà buồn bã?

Thân Hậu đỡ con dậy, hai hàng nước mắt ràn rụa nói:

Con ơi, phụ vương con đắm say Bao Tự, không kể gì đến mẹ nữa. Thân mẹ dù có bị bạc bẽo cũng chẳng hề chi, duy có giang sơn sự nghiệp này ắt phải tan tành vì con khốn nạn đó .

Thái tử nghe nói vừa buồn vừa giận, cầm tay Thân Hậu nói:

Xin mẹ chớ sầu bi. Ngày mai là ngày Sóc, phụ vương thế nào cũng lâm triều, chừng ấy mẹ sai cung nữ đến cung Quỳng đài bẻ phá bông hoa, dụ Bao Tự ra khỏi cung, con sẽ đánh cho hắn một trận để trả thù cho mẹ. Dù phụ vương có trách mắng, con xin cam chịu.

Thân Hậu lắc đầu nói:

Con chớ nên nóng nảy như thế, để thủng thẳng mà liệu kẻo lâm vào độc ké của con dâm phụ đó.

Thái tử Nghi Cựu hậm hực ra về.

Sáng hôm sau quả nhiên U vương lâm triều, Nghi Cựu bèn sai một số cung nhân qua nơi Quỳnh đài, chẳng nói gì hết, cứ thế vác cây đập phá bông hoa. Bọn thể nữ trong đài trông thấy, thất kinh chạy ra cản lại và la lớn:


Hoa này vốn của Chúa thượng trồng để cho Bao nương nương ngoạn cảnh, chớ nên phá phách mà tội chẳng nhỏ.

Bọn cung nhân vẫn không ngừng tay, ứng tiếng đáp:

Bọn ta vâng lệnh Đông cung thái tử đến bẻ hoa này dâng cho Chánh hậu, ai dám cản trở.

Hai bên cải vã om sòm làm cho Bao Tự đang mơ màng giấc điệp, giật mình thức dậy bước ra xem, thấy bông hoa tơi tả, cả giận, toan bước tới đánh bọn cung nữ, chẳng dè Thái tử núp gần đấy, nhảy tới trợn mắt hét:

Nghiệt phụ, ngươi là người chi? Danh vị thế nào mà dám xưng là nương nương, chẳng biết ai hết. Nay ta làm cho ngươi thấy cái " nương nương" của ngươi.

Dứt lời, Thái tử nắm đầu Bao Tự tát cho mấy cái. Bao Tự đau quá rú lên. Bọn cung nữ sợ quá đồng quỳ mọp dưới đất thưa:

Xin Thái tử khoan dung kẻo phiền lòng chúa thượng.

Thái tử Nghi Cựu chưa hả giận, nhưng sợ đánh sẩy tay, bèn buông Bao Tự ra, rồi chỉ tay vào mặt Bao Tự nói:

Nếu mi còn ngạo nghễ ta chẳng bao giờ để cho mi sống yên.

Nói xong, Thái tử quay gót trở về.

Nhận xét:

Tình mẫu tử là mối dây liên hệ thiêng liêng, dù trong hoàn cảnh nào chúng ta vẫn thấy. Thói thường tình mẹ thương con bao la như trời bể, trái lại tình con đối với mẹ nhiều lúc lại lạt phai.

Thái tử Nghi Cựu đã biểu hiện lòng yêu thương mẹ vô cùng sâu đậm qua hành động ấu trĩ của mình; Nghi Cựu còn bé, không biết làm sao để trả thù cho Thân Hậu, đến gây chuyện đánh Bao Tự, tuy là việc làm của trẻ con song thể hiện được lòng yêu mẹ không cùng.

Trong tích chuyện không thiếu gì những tấm gương hiếu thảo, nhưng ở đây một khía cạnh nổi bật lên cho chúng ta thấy là Nghi Cựu bướng bỉnh, gan dạ một cách buồn cười. Đánh Bao Tự, Nghi Cựu chỉ biết làm cho mẹ vui lòng chứ không nghĩ đến tai hại là Bao Tự đang được vua cha sủng ái .Tâm trạng của một Thái tử trẻ con đã được diễn tả rất đúng đắn qua hành động đó.

Chỉ thương hại cho Nghi Cựu còn quá thơ ngây không nghĩ đến những tai hại về sau. Sắc đẹp là một vũ khí nguy hiểm nhất trong đời, thành phải nghiêng, nước phải đổ cũng vì sắc đẹp, thì một Thái tử miệng còn hơi sửa làm sao chống lại được với vũ khí nguy hiểm của Bao Tự đang có trong tay! Vì thương mẹ , Nghi Cựu chỉ gây ra những mâu thuẫn nguy hiểm sau này mà thôi.

Bởi vậy, một việc làm tuy trong lẽ phải nhưng không có lợi thì cũng không nên làm. Kẻ có trí bao giờ cũng đắn đo trước khi hành động.

Mộng Bình Sơn

This post has been edited 8 times, last edit by "Max" (Apr 6th 2015, 1:54am)


3

Monday, April 6th 2015, 4:59am

Tuy bận rộn vẫn còn giúp cho ý kiến hay , dù là mượn lời của người khác, chứng tỏ Max đọc khá nhiều! Tôi cũng xin trích một đoạn trong bộ Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung , không có sẳn lời bàn của ai để mượn đành tự mình viết vài câu nhận định vậy , nhân tiện bày tỏ ý kiến đồng thuận và phản đối về phần nhận xét của anh Mộng Bình Sơn trong trong bài Thái Tử Nghi Cựu và Bao Tự.

Trích đoạn Tam Quốc Diễn Nghĩa , hồi thứ ba mươi sáu:

Huyền Đức dùng mẹo đánh úp Phàn Thành
Nguyên Trực tế ngựa tiến cử Gia Cát.

..... Tóm tắt phần đầu của hồi 36: Tào Nhân dẫn binh mã cấp tốc qua sông, định san bằng Tân Dã. Đan Phúc bày diệu kế cho Lưu Bị thừa cơ chiếm lấy Phàn Thành...

...Lại nói Tào Nhân, Lý Điển về Hứa Đô, vào ra mắt Tào Tháo, khóc lạy xuống đất xin chịu tội và thuật đầu đuôi việc hao binh tổn tướng. Tháo nói:

Được thua là chuyện của nhà binh, nhưng không biết ai bày mưu cho Lưu Bị?

Tào Nhân nói là mẹo của Đan Phúc. Tháo hỏi:

Đan Phúc là người thế nào?

Trình Dục cười, nói:

Người ấy không phải Đan Phúc. Thuở nhỏ hắn tập múa gươm. Cuối năm Trung Bình( đời vua Linh đế) hắn giết người để báo thù cho người khác, rồi xoã tóc bôi nhọ mặt đi trốn. Bị nha lại tóm được, hắn không nói tên họ, liền bị trói bỏ lên xe, đem đi rong chợ, đánh trống gọi loa cho dân phố nhận mặt. Cũng có người biết, nhưng không ai dám nói. Sau được các bè bạn đánh tháo, cứu thoát hắn ra. Hắn mới thay tên đổi họ, đi lánh nạn, gắng sức học hành, tìm kiếm danh sư khắp nơi. Hắn thường đi lại đàm luận với Tư Mã Huy. Hắn quê ở Dĩnh Châu, tên là Từ Thứ, tự là Nguyên Trực. Đan Phúc chỉ là họ tên giả của hắn thôi.

Tháo lại hỏi:

Tài của Từ Thứ so với nguơi thế nào?

Dục thưa:

Người ấy mười phần. Dục không được lấy một.

Tháo nói:

Đáng tiếc hiền sĩ đều về với Lưu Bị cả; vây cánh y đã thành, biết làm thế nào?

Dục đáp:

Từ Thứ tuy ở với Lưu Bị, nhưng nếu thừa tướng muốn dùng, gọi về cũng dễ.

Tháo hỏi :

Làm thế nào dụ hắn về được?

Dục thưa:

Từ Thứ là người chí hiếu. Bố mất sớm, chỉ còn mẹ già ở nhà. Hiện nay em là Từ Khang đã mất, mẹ già không ai phụng dưỡng, thừa tướng nên sai người lừa mẹ hắn đến Hứa Xương, rồi bắt mụ ấy viết thư gọi con về đây, chắc Từ Thứ thế nào cũng nghe theo.

Tháo mừng lắm, sai người cấp tốc đi bắt mẹ Từ Thứ. Chẳng bao lâu, quân bắt được mẹ Từ Thứ dẫn về. Tháo đối đãi rất tử tế, rồi bảo Từ mẫu rằng:

Ta được biết Từ Nguyên Trực, con trai bà, là bậc kỳ tài trong thiên hạ. Nay y ở Tân Dã, giúp tên nghịch thần Lưu Bị, phản bội triều đình. Có khác nào viên Ngọc quý rơi trong vũng bùn, thật đáng tiếc! Nay ta muốn nhờ bà viết thư gọi y về Hứa Đô, ta sẽ tâu lên thiên tử, nhất định y sẽ được trọng thưởng.

Rồi sai tả hữu lấy nghiên bút, giấy mực lại, bảo Từ mẫu viết thư.

Từ mẫu hỏi:
Lưu Bị là người thế nào?

Tháo đáp:

Là một kẻ hèn mọn ở Bái Quận mạo xưng là " hoàng thúc", vốn chẳng có tín nghĩa gì. Có thể nó ngoài vỏ là người quân tử, mà trong ruột là một đứa tiểu nhân.

Từ mẫu đùng đùng nổi giận:

Ngươi xảo quyệt đến thế là cùng! Từ lâu ta đã biết Huyền Đức là con cháu Trung Sơn Tĩnh Vương, cháu chắt Hiếu Cảnh hoàng đế. Ông ấy khiêm tốn, quý trọng hiền sĩ, kính cẩn đãi người, tiếng nhân đức lừng lẫy khắp thiên hạ. Từ già đến trẻ, từ kẻ chăn trâu đến người kiếm củi, ai cũng biết ông là một bậc anh hùng đời nay. Con ta phò tá người ấy, thật là xứng đáng. Còn ngươi, tuy là tướng nhà Hán, nhưng thực là giặc nhà Hán, lại còn dám bảo Huyền Đức là nghịch thần! Ngươi định đẩy con ta bỏ chổ sáng vào hang tối, há chẳng biết nhục lắm sao!

Nói xong, bà cầm ngay cái nghiên mực đá quẳng vào mặt Tào Tháo. Tháo giận lắm, thét võ sĩ lôi Từ mẫu ra chém. Trình Dục vội can rằng:

Từ mẫu nói xúc phạm đến thừa tướng, là cốt để tìm đường chết. Nếu thừa tướng giết đi, không những mang tiếng bất nghĩa, mà lại đề cao cái đức của Từ mẫu. Mẹ chết rồi, Từ Thứ tất đem hết tài trí ra giúp Lưu Bị để trả thù. Chi bằng không giết, làm cho Từ Thứ thân một nơi, lòng nghĩ một nơi, dù có giúp Lưu Bị cũng không tận sức. Hơn nữa, để Từ mẫu sống, Dục sẽ có kế lừa Từ Thứ về đây giúp thừa tướng.

Tháo nghe lời, tha chém Từ mẫu và đem nuôi nấng ở riêng một nhà. Trình Dục ngày ngày đến thăm hỏi, nói dối là anh em kết nghĩa với Từ Thứ, ân cần phụng dưỡng chẳng khác gì mẹ đẻ. Thường thường Dục đem biếu Từ mẫu thứ nọ thứ kia, lại kèm theo danh thiếp. Từ mẫu cũng gửi thiếp đáp lại. Dục bắt chước đúng được lối chữ của Từ mẫu, liền viết một bức thư giả, sai người tâm phúc đem sang Tân Dã, tìm đến hành dinh Đan Phúc.

Quân sĩ dẫn vào gặp Từ Thứ, Thứ biết có thư của mẹ vội gọi vào hỏi. Người đó thưa:

Tôi là người hầu ở nhà khách, vâng lời của lão phu nhân, mang trình ngài một phong thư.

Thứ bóc ra xem. Thư rằng:

" gần đây, em con đã mất, mẹ thành tứ cố vô thân. Đang cơn sầu thảm, không ngờ Tào thừa tướng đánh lừa đưa đến Hứa Xương, nói rằng con theo phản Nguỵ, bắt mẹ giam cầm. May nhờ có bọn Trình Dục, mẹ mới được an toàn. Nếu con về hàng, mẹ sẽ thoát chết. Nhận được thư này, con hãy nhớ ơn đức cù lao, gấp rút tới đây cho toàn đạo hiếu. Rồi dần dà sẽ tính việc về quê cầy cấy làm ăn, khỏi mắc tai vạ. Tính mạng mẹ lúc này chẳng khác nghìn cân treo sợi tóc, chỉ mong cứu viện. Thư chẳng hết lời."

(Còn tiếp)

This post has been edited 7 times, last edit by "Mikey" (Apr 7th 2015, 12:53am)


4

Monday, April 6th 2015, 3:29pm

Đợi Mikey viết cho xong rồi mình mới viết tiếp được :)